ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

249

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

قصد حج به مكه آمد . او همراه خود منبرى چوبين با 3 پله آورد و بر آن در مسجد الحرام خطبه خواند . اين منبر همچنان در مسجد الحرام باقى بود و پيوسته بر آن خطبه مىخواندند و هر گاه قسمتى از آن خراب مىشد ، مجددا مرمت مىگرديد . زمانى كه هارون الرشيد حج مىگزارد از سوى كارگزارش در مصر موسى بن عيسى منبرى از چوب با نه پله كه نقش و نگارهاى زيبايى بر آن بود ، به مسجد اهدا گرديد . در اين حال منبر نخستين را به عرفات بردند . سپس به دستور واثق عباسى منبرى براى مسجد و منبر ديگرى براى مسجد منا و منبر سومى هم براى عرفات ساختند . منتصر بن متوكل عباسى هم وقتى در زمان خلافت پدر ، حج گزارد ، منبر بزرگى در مسجد الحرام قرار داد و بر آن خطبه خواند . سپس از مكه بيرون رفت و منبر را در مسجد باقى گذارد . از آن پس منبرهاى فراوانى در مسجد قرار دادند ؛ از آن جمله منبرى كه توسط وزير مقتداى عباسى ساخته شد . اين منبر كه بر روى آن نوشته « لا إله الا اللّه ، محمد رسول اللّه ، الامام المقتدى باللّه امير المؤمنين » با طلا نقش بسته بود ، از بغداد به آنجا فرستاده شد . هزينهء ساختن اين منبر حدود هزار دينار طلا ( 500 جنيه ) بود ، چون منبر به مكه رسيد مصريها آن را سوزاندند و در اين حال امير مكه محمد بن جعفر هيچگونه اعتراضى نكرد وى اوّلين شخصى بود كه نام پادشاهان مصر را از خطبه حذف نمود و نام خلفاى بنى العباس را در خطبه جايگزين كرد . اين مطلب هنگامى رخ داد كه يكصد سال خطبه به نام خلفاى مصر خوانده مىشد . مردمان مصر مخالفت كرده و او را مجبور نمودند كه براى پادشاه مصر مستنصر عبيدى خطبه بخواند كه او نيز چنين كرد . سپس خطبه بر مبناى پولى كه از سوى خلفاى مصر يا بنى العباس فرستاده مىشد ( گاه به نام اين و گاه به نام آن ) خوانده مىشد . عادت سخنرانان و خطبا در مكه چنين بود كه مدح و ثناى فراوانى براى پادشاه مىنمودند ، به عنوان نمونه در خطبه از الملك الصالح اين‌گونه تمجيد مىشد : « صاحب مكة و عبيدها و اليمن و زبيدها و مصر و سعيدها و الشام و صناديدها و الجزائر و وليدها ، سلطان القبلتين و رب العلامتين و خادم الحرمين الشريفين ، الملك الكامل خليل امير المؤمنين » . باز از جمله منبرهايى كه به مسجد الحرام ارسال گرديد ، در زمان حكومت اشرف